Nehc’ül-Belağa’nın Nefis Nüshaları

Seyyid Abdulaziz Tabatabai/Ehli Beyt Öğretisi

1-) H. 469. Yıl Nüshası

Muarreb Huseyn b. Hasan el-Mueddeb’in Nesh hat­tıyla H. 469 Zilkade ayında yazılmıştır. Bu nüsha tashih ve mukabele edilmiş olup edebi ve lügavi Özet ta’lik ve haşiyeleri de haizdir. Bu nüsha en nefis ve en eski nüs­halardan biridir. İki cüze ayrılan bu nüshayı Muhammed b. Ali b. Ahmed b. Bendar adlı şahıs şii olan fakih eslah Ebu Abdillah el-Hüseyin’e okumuş ve 11. Asırda Riyaz’ul-Ulema kitabının sahibi olan Mirza Abdullah efendinin kütüphanesinde bulunmuştur. Bu kitabın ikinci cildinde yazarın biyografisi dört defa tekrar edilmiştir. Bu nüsha Kum şehrindeki Ayetullah’il-Uzma Necefi Meraşi’nin kütüphanesinde 3827 numarada korunmakta­dır. Ve bu kütüphane tarafından filmi alınarak yayınlan­mıştır. (Fihrist-i Kitaphane/10-206)

2-) H. 485. Yıl Nüshası

Adnan b. İbrahim el-Birmali hattıyla H. 485 Ramazan ayının 20’si Pazartesi tarihli nüsha… Bu nüsha İsfa­han’daki Allame Seyyid Muhammed Ali Revzati’nin kütüphanesinde mevcuttur.

3-) H. 494. Yıl Nüshası

Fazlullah b. Tahir b. Mutahhar Huseyni hattıyla H. 494 4 Recep tarihli nüsha… Bu nüsha bir defadan fazla bazı bilginlere okunmuştur. Bu nüshada lugavi haşiyeler, Ali b. Ahmed b. Muhammed Fençkerdi Nişaburi’nin güya kendi eliyle yazdığı kasidesi de göze çarpmaktadır. Bu nüsha Doktor Ruknuddin Nasiri’nin kütüphanesine ait olup Allame Şeyh Hasan Said Tahrani tarafından ofset halinde basılmıştır.

4-) 5. Asır Nüshası

Bu nüsha Bağdat Üniversitesinde doğu dilleri bölümü başkanı ve edebiyat fakültesi üstadı olan Doktor Hüseyin Ali Mahfuz’un kütüphanesindedir. (Me’hed’ul-Mehtutat’il-Arabiyye dergisi, Kahire, c. 6, s. 47)

5-) 5. Asır Nüshası

Bu nüsha da tashih edilmiştir ve baş sayfaları düş­müştür. Sonunda ise Yakup b. Ahmed ile oğlu Hasan b. Yakub’un notları mevcuttur. Bu nüshayı Allame Seyyid Hibetullah Şehristani’nin kütüphanesinde görmüştüm.

6-) 5. Asır Nüshası

Bu nüsha da bir çok haşiyelere sahiptir. Bu haşiyeler­den bazısı sonradan ilave edilmiş ek sayfalarda yazılmış­tır ve müellifin nüshasından nakl edilmiştir. Bu nüsha Tahran Sipehsalar Medresesinin kütüphanesinde 3083 numarada korunmaktadır. (Fihrist-i Kitaphane: 155 ve 737)

7-) 5. Asır Nüshası

Bu nüsha da Bağdat’da alimlerden birinin kütüphane­sinde mevcuttur. Mürşid dergisinde (Yıl 2, sayı 2, H. 1346) zikr edilmiştir ve yaklaşık iki yıldır Londra’ya nakl edilmiş olup bazı Iraklıların yanındadır.

😎 5. Asır Nüshası

Oldukça değerli bir Nüsha olup sondan bir kaç sayfa düşmüştür. Fakih Sehl b. Emir er-Rekkaki’nin, Hasan b. Yakub b. Ahmed’in hattından H. 483, Cemadi’el-Ahir ta­rihiyle mukabelede bulunduğunun belirtileri ilk sayfa­sında göze çarpmaktadır. Bu yazının Hasan’ın hattıyla mı olduğu veya hattından öykülendiği bilinmemektedir. Bu nüshada Seyyid Ali ateşinin şahsi kütüphanesinde olup Yezd şehrinde korunmaktadır. Bu nüshanın resimleri Ayetullah’il-Uzma Necefi-i Meraşi’nin kütüphanesinde mevcuttur.

9-) 5. Veya 6. Asır nüshası

Bu Nüsha Hasan b. Zeyd Hasani Al-i Zebare-i Beyhaki’nin hattıyladır. Bu nüsha Muhammed emin Şeyh Ali Ulumi’nin Yezd şehrindeki şahsi kütüphanesinde ko­runmaktadır. (Neşriyye-i Kitaphane-i Merkezi-i Danişgah-i Tehran 4/450)

10-) 5. Veya 6. Asrın Nüshası

Muarreb (harekeli) ve nefis nüsha beşinci veya altıncı asra aittir. Bu nüsha Muhammed Emin Hanci’nin Tah­ran’daki şahsi kütüphanesindedir. (Mecellet-u Ma’hed’ul Mehtutat, Kahire, 3/59)

11-) Beşinci veya Altıncı Asır Nüshası

Kufi hattıyla yazılmıştır ve bazı sayfaları düşmüştür. Bazı eksikliklerinin giderilmesine rağmen yine de nakıs­tır. Bu nüsha da eski şura meclisi kütüphanesinde 8059. rumarada korunmaktadır.

12-) 510 yıl Nüshası

  Bu Nüsha da Gufranmeab Muntazil’ul Eman’ın Lekehnu’daki kütüphanesinde korunmaktadır. Fotografisi Meşhed Üniversitesi ilahiyat fakültesinde ve Kum’da Ayetullah’il Uzma Gülpekani’nin kütüphanesinde 32/40 numarada kayıtlıdır.

13-) 512. Yıl Nüshası

Bu nüsha üstad Seyyid Muhammed Muhit Tabatabai’nin kütüphanesindedir ve ez-Zeria 24/413’de adı geçmektedir.

14-) 525. Yıl Nüshası

Allame Şeyh Ağabozorg Tahrani bu nüshayı Seyyid Muhsin Keşmiri-i kitap Furuş’un yanında görmüş ve onu ez-Zeria 24/413’de tanıtmıştır.

15-) 529. Yıl’da okunan Nüsha

Bu nüshayı Mecid’ud Devle Ebu Muzaffed Muhammed b. Zeynul Abidin Ebi’l İzzi Ahmed b. Celaluddin Ebil Muzaffer Muhammed b. Abdullah b. Cafer adlı şahıs Musaddık b. Hasan b. Hüseyin’in ya­nında okumuş ve Recep 529’da bunun diğerleri yanında da okunması için icazet vermiş ve defalarca mukabele ve tashih edilmiştir. Bu kitap Ayetullah’il Uzma Necefi Meraşi’nin kütüphanesinde 2310 numarada korunmakta­dır. (Fihristi Kitaphane 6/292)

16-) 538 yıl Nüshası

Bu nüsha Ali b. Ebil Kasım b. Ali el Hacc hattıyla 538. Yılın Şaban ayının ortalarında yazılmış ve edip Efzeluddin Hasan b. Fadar-i Kummi’nin nüshasıyla mu­kabele ve tashih edilmiştir.

17-) 544. Yıl Nüshası

Muhammed b. Muhammed Ahmed’en Nakib Hattıyla 544 yılı Sefer ayında Sebzevar şehinde yazılmıştır. Adeta Ebu Yusuf Yakmub b. Ahmed Nişaburi’nin nüshası üze­rinden yazılmıştır ve bu yüzden de nüshanın sonunda onun hattıyla iki beyt şiir de not düşülmüştür.

Bu nüsha tashih ve mukabele edilmiş ve sayfa haşiye­lerinde tashih ve bilağ  eserleri göze çarpmakta­dır. Birinci sayfa ile sonlardan bir kaç sayfa da düşmüş­tür. Bu nüsha Fazıl Han medresesinin kütüphanesinde olup Astan-i Kuts-i Rezevi kütüphanesine nakledilmiştir. Orada ise 13847 numarada korunmaktadır. Resimleri Tahran üni­versitesi merkez kütüphanesinde 2136 numa­rada mev­cuttur. (Fihrist-i Faziliye s. 85; Meşhed Kütüp­hanesi s. 500; Fihrist-i Mikro Filmha-i Kitaphane-i Mer­kezi, 1/396)

18-) 553. Yıl Nüshası

Abul Cebbar b. Hüseyin b. Ebil Kasım Hacı Ferahani hattıyla ve H. 553 yılı Cemadiyel Evvel ayının 19’u Çarşamba günü Seyyid Ziyauddin  Ebi er-Rıza Fazlullah b. Ali b. Abdullah Hasani (Ravendi)’nin nüshası üzerinden gezmek için gittiği Ravend’in Cuskan köyünde yazılmış daha sonra kendisine okunmuş ve okunması 554 yılı Cemadiy… ayının Perşembe günü sona ermiştir.

 Bu nüsha Rıza Hindistan Rıza Rampur kütüphanesi 1190 numarada korunmaktadır. (Fihrist-i Kitaphane 1/631) Mikrofilimleri ise Tahran Üniversitesi kütüphane­sinde 5046 numarasında mevcuttur. (Fihrist-i Mikrofilimha-i Kitaphane-i Merkezi 3/226)

19-) H. 556 Yılı Nüshası

H. 556 yılında Muhammed İbn-i Muhammed İbn-i Abbas-i Kumi’nin hattıyla yazılan bu nüsha mukabele edilmiş ve ondan sonra Seyyid Fazlullah b. Ali Hasani (Ravendi) H. 571 yılında onu okumuş ve sonunda Ali İbn-i Meysem-i Behrani’nin hattına H. 643 yılında bir ta­kım faydalı eklemeler yapılmıştır.

Bu nüsha Irak’ın Bağdat kütüphanesinde 3784 numa­rada korunmaktadır. (Fihrist-i Kitaphane, Edebi kitaplar bölümü, s. 642)

20-H. 565 Yılı Nüshası

Muhammed İbn-i Said-i Ameri’nin hattıyla 12 Şaban H. 565 12 Şaban Cuma akşamı yazılmıştır. (sonunda mü­ellifin nüshasından bir şeyler eklenmiştir) Fenckerdi tara­fından bu kitaba bir takım notlar düşürülmüştür.

Bu nüsha Bağdat kütüphanesi müzesinde (el-Müthef’ul-Iraki) 356 numarada korunmaktadır. (Fihrist-i Kitaphane, Edebi kitaplar bölümü, s. 624 ve Mesadir-u Nehc’ül-Belağa, c.1 s. 188-192)

21-)H. 566 Yılı Nüshası

Bu nüsha da Süleyman b. Mahmud b. Muhammed b. Keraber el-Bedri hattıyla H. 566 Şevval ayının 11’i Per­şembe günü yazılmıştır. Abdussamed Hanefi’nin hattıyla yazılan Haşiyeleri de H. 925 yılı Ramazan ayında yazıl­mıştır. Bu nüsha Mülk-Tehran Milli kütüphanesinde 874 numarada saklanmaktadır. (Fihrist-i Kitaphane, Arapça Nüshalar bölümü, s. 786) Mikrofilimleri ise Astan-i Kuds-i Rezevi kütüphanesinde mevcuttur.

22-)568 yılı Nüshası

Ali b. Muhammed b. Ebi Said b. Mansur’un hattıyla H. 568 yılı Rebi’ul-Evvel ayında yazılmıştır. Bu Nüshayı İstanbul Süleymaniye kütüphanesinde Reis’ul-Kuttab kütüphanesinde 442 numarada gördüm.

23-) 573 yılı Nüshası

Bu nüshada Kufi hattıyla karışık nesh hattıyla yazıl­mıştır ve sanki bu tarihten önce yazılıştır. Asıl sayfalar­dan sonra yazılmış olması gereken son sayfada H. 573 14 Şaban Salı günü tarihi kayıtlıdır. Kitabın Farsça tercü­mesi de satırlar arasında nestalik hattıyla yazılmıştır. Bu tercüme de en eski tercümelerden biri olsa gerek. Dolayı­sıyla bu nüsha büyük bir öneme sahiptir. Bu nüsha Tah­ran Üniversitesi Merkez Kütüphanesinde 4876 numarada korunmaktadır. (Fihrist-i Kitaphane, 14/3917)

24-) 588 Yılı Nüshası

Ahmed b. El-Müeyyed b. Abdulcelil c. Muhammed’in güzel hattıyla H. 588 yılı Recep ayında haşiyedeki talik ve şerh ile birlikte yazılmıştır. Bu nüsha da Çesterbin-i Deblen Kütüphanesinde 5451 numarada korunmaktadır. (Fihrist-i Kitaphane, 7/132)

25-) 591 Yılı Nüshası

 Bu nüsha Tahran Milli Kütüphanesinde A/1843 nu­marada korunmaktadır.  (Fihristi Kitaphane 10/422

26-) 6. Asır Nüshası

Bu nüsha Tahran’da Fahruddin Nasuri Emini kütüpha­nesinde mevcuttur. (Mecelle-i Ma’hed’il Mahtutat, Ka­hire, c. 1, s 37-55)

27-) 6. Asır Nüshası

Bu nüsha da kitabın ilk cüzü olup tashih mukabele ve bilağa dair işaretleri de bulunmaktadır. Bu nüsha Ayetullah’il Uzma Necefi-i Meraşi’nin kütüphane­sinde 3573 numarada korunmaktadır (Fihrist-i Kitaphane 9/360

28-) 6. Asır Nüshası

oldukça nefis olan bu nüsha alimlerden bir kaç kişiye okunmuş bilağ işaretleri yazılmış Mirza Abdullah İsfahani Riyazul Ulema kitabında bu nüshadan defalarca istifade etmiş ve icazetlerini nakletmiştir.

Kutbuddin Sait b. hibbe-i Ravendi kitabın rivayet se­nedini nakletmiş Zeyd Ebu Cafer Muhammed b. Abdul Hamit b. Muhammed’e ve aynı zamanda oğlu Zehiruddin Ebul Fazl Muhammedi b. Said Ravendi’nin, Alauddin Cemalulhac Ali b. Yusuf b. Hasan’a verdiği icazeti kendi hattıyla yazmıştır.

Nüshanın başlangıcında da Necibuddin Ebu Zekeriya Yahya b. Said Hezeli Hilli’nin, İzuddin Hasan b. Ali b. Muhammed b. Ali’ye (İbn-i Eldebzir-i Hüseyni diye meşhurdur.) verdiği icazet ise 7 Şaban 655 tarihiyle ka­yıtlıdır.

Bu nüsha da Ayetullah’il Uzma Necefi-i Meraşi’nin kütüphanesinde 5690 numarada korunmaktadır. (Fihristi Kütüphane 13/105)

29-) 6. Asır nüshası

Bu nüsha da oldukça nefis ve eski bir nüsha olup say­faları karışmıştır. Bu nüsha da Ayetullah’il Uzma Necefi-i Meraşi’nin kütüphanesinde 4918 numarada korunmak­tadır. (Fihristi Kütüphane 13/105)

30-) 6. Asır Nühası

Bu nüshada hutbelerden bir bölümüne yer vermiştir; aynı zamanda tashih ve mukabele edilmiştir. Bu nüsha da Ayetullah’il Uzma Necefi-i Meraşi’nin kütüphanesinde 3341 numarada korunmaktadır. (Fihristi Kütüphane 9/117)

31-) 6. Asır nüshası

Bu nüshayı Fahruddin Nasiri Emini, Asdan-iKutsi-i Rezevi’ye hediye etmiştir ve 11736 numarada kayıtlıdır.

32-) 6. Veya 7. Asır Nüshası

Bu nüsha haşiye talik ve eski şerhlerden oluşmaktadır. Bu nüshayı Hacı Seyyid Muhammed Cezayir’inin ya­nında gördüm.ilk sayfası ve sondan birkaç sayfası düş­müştür.

33-) 601. Yıl Nüshası

Bu nüsha Yakut b. Abdullah Nuri’nin hattıyla 601 Zilkade, 10. Gün Çarşamba günü tarihinde yazılmıştır ve kitabın adının karşısında bu şahsın meşhur hattat Yakut Mutesemi Abbas olduğu yazılmış ve “Nuri” diye imza­lanmıştır. Bu da Bağdat Cüneydi Bağdadi’nin halifelrinden biri olan Ebu Hasan Nuri ile sahip olduğu irtibat ve saygı sebebiyle olmuştur.

Bu mülüki ve nefis nüsha Hasan Paşa-i Celili Musuli kütühnesinden Evkaf-i Musul kütüphanesine inti­kal etti­rilmiştir. Ve 27/25 numarada kayıtlıdır. (Fihristi Kitaphane 1/224 Maktutat’il Mevsul, Davut Çelebi, s. 128)

Ayetullah’il Uzma Necefi-i Meraşi’nin kütüphane­sinde Hasan b. Haydar Şirazi’nin 1099 tarihinde yazdığı nüsha da 774 numarada korunmakta olup Yakut’un bu nüshasından istinsah edilmiştir. (Fihrist-i Kitaphane, 2/382)

34-) 604. Yı l Nüshası

Musul’da yazılmıştır, daha sonra bağnaz bir insanın eline düşmüştür, bu şahıs tahrif edip “Aleyhisselam” cümlelerini değiştirip “razıyellahu anhu” diye yazmıştır.

Bu nüsha Medrese-i Nemazi Huy kütüphanesinde 3000 numarada korunmaktadır.

35-) 604 Yıl nüshası

Muhammed b. Ali Alevi Hüseyni Mametiri hattıyla H. 604 Zilkade ayı Pazartesi tarihiyle yazılmıştır. H. 706 yılı 8. Rebiulevvel Çarşamba günü tarihinde yazılmış olan Mevlana Hasan b. Hüseyin Şii Sebzevari’nin nüs­hasıyla tashih ve mukabele edilmiştir. Bu işi Cemal b. Şah Muhammed Fesai 1053 yılında sona erdirmiştir. Bu nüshayı eski milli şura meclisi kütüphanesinde 7075 nu­marada gördüm.

36-) 608 yıl nüshası

Bu nüsha Ali b. Tahir b. Ebi Sait hattıyla 608 yılı 7 Sefer tarihiyle yazılmıştır. Üstat Edip Ebu Yusuf Yakub   b. Ahmet Nişaburi’nin hattı üzerinden istinsah edilmiş ve onun nüshasıyla mukabele ve tashih edilmiştir. So­nunda da Ahd-i Musennef nüshasından eklemeler yapıl­mıştır. Bu nüsha Tahran Üniversitesi Merkez kütüphanesi 1783 numarada korunmaktadır. (Fihristi Kitaphane, 8/334)

37-) 615 yılı Nüshası

Bu nüsha Abdulgafur b. Abdulgaffar b. Ahmet hat­tıyla 615 tarihiyle yazılmıştır.

Bu nüsha Sultan 3. Ahmet kütüphanesinde-İstanbul Topkapı Sarayında- 2656 numarada korunmaktadır. Fih­risti Arabi-i Kitaphane, 4/221

38-) 631. Yıl nüshası

Ebu er-Rıza Seyyid Fazlullah Ravendi’nin torunu Ha­san b. Muhammed b. Abdullah b. Ali Caferi Hüseyni hattıyla 631 Zilkade tarihiyle yazılmıştır. Bu müluki Ve nefis nüshayı Seyyid Muhammed Kazim Tabatabai Yezdi’nin oğlu Seyyid Muhammed Yezdi’nin varislerinin yanında gördüm. Bu nüshada besmele ve bazı başlıklar kufi hattıyla yazılmıştır. Müstedrek’ul Vesail 3/494, ez- Zeria 24/413, Mesadir-u Nehc’il Belağa, 1/ 192

39-) 641. Yıl Nüshası

Bu nüshada Cafer b. Muhammed b. Sevid’in hat­tıyla 641 yılı Sefer ayı tarihiyle yazılmıştır. Sonuna da el Hutbet’ul Yetime eklenmiştir.

Bu nüsha Britanya-Londra müzesi kütüphanesinde OR. 6057 numarada korunmaktadır.

40-) 649. Yıl nüshası

Bu nüsha Kıvam’ul İslam diye meşhur oaln Ebi İhak İsmail b. Yakub el Cündi’nin hattıyla 649 yılı Zilkade ayının başlarında Cuma günü tarihiyle yazılmıştır. Kati­binin Harezm’in Beldehul köyünde tahsil ettiği zamanda yazılmıştır. Bu nüsha tashih edilmiş üzerine talik ve haşi­yeler yazılmıştır. Bazı sayfaları ise 11. Asırda yazıl­mıştır. Bu nüsha Ayetullah’il Uzma Necefi-i Meraşi’nin kütüp­hanesinde 55 numarada korunmaktadır. (Fihrist-i Kütaphane 1/65)

41-) 660. Yıl nüshası

Ebu Cafer Muhammed b. Muhammed b. Ebi Nasr b. Muhammed Ali hattıyla 660 yılının Recep ayının 4. Günü Cumartesi tarihiyle yazılmıştır. İhtimalen nüshanın katibi Seyyid Ziyauddin Fazlullah Ravendi’nin mektebi­nin öğ­rencisi olan Allame Edip Zeynuddin Ebu Cafer Muhammed b. Ebi Nasr b. Muhammed b. Ali Kummi’nin torunudur. Tarihi tahrif edilmiştir. Sözde be­şinci asırda yazılmış olduğu söylenen bu nüsha altıncı asır da yazılmış diye tahrif edilmiştir.

Bu nüsha çok güzel bir hat ile yazılmıştır. Besmele ve başlıkları Kufi hattıyla yazılmıştır. Bu nüsha eski şura meclisi kütüphanesinde 8344 numarada korunmaktadır.

42-) 667 veya 668. Yıl nüshası

Seyyid Necm’ud-Din Ebu Abdillah Hüseyin b. Erdeşir b. Muhammed Taberi Enderavezi hattıyla Hille’de Sahib-i Zaman (a. s) makamında H. 667 sefer ayı sonlarında sonları Cumartesi tarihiyle yazılmıştır. (Tarih-i Sahib-i Riyaz’ul-Ulema’nın ve Üstad Muhammed Taki Daneşpejuh’un okuduğu gibi bu şekilde okmak da müm­kündür.)

Bu nüsha mukabele ve tashih edilmiştir. Büyük zatlar için defalarca okunmuştur. İçine icazetler ve bilağ ya­zıl­mıştır. Bu cümleden olarak Yahya b. Ahmed b. Ahmed b. Yahya b. Hasan b. Said Hezeli Hilli’nin, Hille’de katibi için H. 667 (veya 677) tarihinde yazmış olduğu icazettir. Bu nüsha da katibin rivayeti şerif Razi’ye kadar zikr edilmiştir. Ama ne yazık ki icazetin bazı kelimeleri silin­miş tümüyle okunmamaktadır. Bir müddet sonra bu nüsha Hille’den Necef-i Eşref’e intikal etmiş, Seyyid Muhammed b. Ebi’r-Rıza Avi’ye okunmuş daha sonra bu kitap Mü’minlerin Emiri Ali (a. s)’ın mütahhar türbesin­deki Sahih nüsha ile mukabele edilmiş ve üzerine bir çok haşiyeler yazılmıştır.

Ardından yeniden bu nüsha Necef’ten Hille’ye geri götürülmüş ve üzerine H. 728 Zilhicce tarihiyle Şeyh Ha­san b. Hüseyin b. Hasan Serabeşunuy’un icazeti yazıl­mıştır.

Bu nüsha Ayetullah’ul-Uzma Hekim’in Necef’teki kütüphanesinde 139 numarada korunmaktadır.

43-) H. 669. Yıl Nüshası

669 yılının Recep ayı tarihiyle Tuğrul b. Abdullah’el Gizzi kütüphanesi için yazıldı.

Bu nüsha Amerika’daki Brinston kütüphanesinde 1902 numarada kayıtlıdır. (Fihristi Mah, s. 221)

44-) 673. Yıl nüshası

Akil b. Hüseyin b. Ebi el-Feth b. Ahmed b. Ab­dullah Hairi (Cabiri?) hattıyla birinci cildi 673 yılının Re­cep ayının 20. günü yazılmıştır. İkinci cildi ise aynı yıl Ramazan ayının yedinci günü Hille’de yazılmıştır. İlk  sayfasında katibi “Akil b. Abdullah” ın imzası vardır.

Bu nüsha Britanya müzesi 472 numarada ADD.23 adıyla kayıtlıdır. (Fihristi Riv, s. 658)

45-) 674. Yıl nüshası

Burhan en-Nizami diye tanınan Muhammed b. el-Hüseyin el-Keçi hattıyla, 674 yılının Zilhicce ayının 24. Salı günü tarihiyle yazılmıştır.

Bu nüsha Nasiriye-i Lekehnü kütüphanesinde korun­maktadır. (Abakat’ul Envar sahibinin kütüphanesi)

46-) 675. Yıl Nüshası

İsmail b. Yusuf b. Ali b. Muhammed b. Ed-din ? hattıyla H. 675 yılı,  Sefer ayının 2’si Perşembe günü ta­rihiyle yazılmıştır. Bu nüsha Astan-i Kuds-i Rezevi kütüp­hanesinde 1862 numarada korunmaktadır. (Fihristi kü­tüphane 1/97)

47-) 675. Yıl Nüshası

Hasan b. İsmail b. İbrahim b. Ali b. Ebi’z-Zeyn Said Taberi’nin H. 675 yılının Cemadiy’el-Evvel Aynın son Çarşamba günü tarihiyle yazdığı nüsha.

Bu nüsha Hamedan İ’timad’ud Devle kütüphanesinde korunmaktadır. (Tahran Üniversitesi Merkez kütüphanesi yayınları 5/346)

48-) 675. Yıl Nüshası

Bu nüshayı H. 1385 yılında Tebriz’de Hacı Hüseyin Ağa Nahcavani’nin yanında gördüm.

49-) 676. Yıl Nüshası

Bu nüsha Ali b. Selman b. Ebi el-Hasan b. ebi el-Ferec b. Muhammed b. Ebi el-Berekat’ın 676 yılının Şaban aynın 14’ü Salı günü tarihiyle yazdığı nüshadır.

Bu nüsha Kütüphane-i Milli-i Mülk’de 153 numarada kayıtlıdır. (Fihristi kütüphane Arapça bölümü, s. 785)

50-) 677. Yıl Nüshası

Hasan b. Mehdi Alevi Hasan-i Amuli Behlevi’nin 677 yılı Rebiulevvel ayının ortaları tarihiyle yazdığı nüs­hadır.

Bu nüsha Ayetullah’il Uzma Necefi Mer’aşi kütüpha­nesinde, 3994 numarada korunmaktadır. (Fihristi Kütüp­hane, 10/372)

51-) 680. Yıl Nüshası

Muhammed b. Ebi el-Mekarim’in 680 tarihiyle yaz­dığı nüshadır. Nefis tezyin edilmiş; altın işlemeli ve hatlı başlık konmuştur.

Bu nüsha Ayetullah’il Uzma Necefi Mer’aşi kütüpha­nesinde korunmaktadır.

52-) 682. Yıl nüshası

Hüseyin b. Muhammed Hasani’nin Müminlerin Emiri Hz. Ali (a. s)’ın mutahhar kabrinde, Gıyas’ul-Hak Ve’d-Dünya Ve’d-Din Kütüphanesi için 682 tarihiyle yazdığı ve tehzib ettiği nüshadır. Bu nüsha güzel bir hatla yazılmış, nefis çizgilerle tezhip edilmiş ve yanık renkli bir ciltle kaplanmıştır.

Bu nüsha Kahire, Tal’at Efendi kütüphanesinde, Dar’ul Kutub’il-Mısriyye’de, 4840 numarada kayıtlıdır. Üstad Ebulfazl Muhammed İbrahim kendisinin tahkikiyle basılan Şerh-i İbn-i Ebil Hadid kitabının önsüzünde ta­nıtmıştır.

53-) 683. Yıl nüshası

Bu nüsha İbn-i el-Fahir diye tanınan Safiyuddin Abdulmümin b. Yusuf’un (Dr. Mustafa Cevad’ın yaz­dığı üzere) H. 683 tarihiyle yazdığı nüshadır. O tarihlerde bu nüshanın katibi borçlu olduğu için hapisteydi.

Bu nüshanın yarısı Bağdat müzesi kütüphanesinde olup 1623 numarada kayıtlı bulunmaktadır. (Fihrist-i Kütüphane Edebiyat bölümü, s. 642)

54-) 684. Yıl nüshası

Niku Ali b. Muhammed’es-Sukuni’nin 684 tarihiyle yazdığı nüshadır.

Bu nüsha Süleymaniye kütüphanesinde olup Kitaphane-i Reis’il-Kitab bölümünde, 943 numarada ka­yıtlı bulunmaktadır.

55-) 687. Yıl nüshası

Nizamuddin Hüseyin b. er-Reis Ebi Sa’d Muhammed b. Abdulkerim Eberkuhi’nin; H. 5 Rebi’ulevvel 687 yılı Perşembe günü tarihiyle yazdığı nüshadır. Bu nüsha tas­hih edilmiş ve üzerine haşiyeler yazılmıştır.

Bu nüsha Tahrandaki Kütüphane-i Milli-i Mülk’de olup 1176 numarada kayıtlı bulunmaktadır. (Fihrist-i Kütüphane Arapça bölümü, s.786)

56-) 692 . yıl nüshası

Ali b. Ebi Mansur’un 692 tarihiyle yazdığı nüshadır. Ama ne yazık ki bu nüshanın ilk sayfaları yoktur.

Bu nüsha Hüdabahş-Petene kütüphanesinde  3569 nu­marada kayıtlı bulunmaktadır. (Fihrist-i Kütüphane, Miftah’ul Kunuz’il-Hafiyye adıyla kayıtlıdır… 3/136)

57-) 693. Yıl nüshası

Hüseyin b. Muhammed Hüseyn-i Şirazi’nin H. 693 yılının Rebi’ulevvel ayı tarihiyle Bağdat’ın Medinet’ul-İslam’da yazdığı nüshadır. Bu nüsha çok güzel hatla ya­zılmış olup çok nefis çizgiler kullanılmıştır.

Bu nüsha Tahran, Kütüphane-i Milli-i Mülk’de olup 1798 numarada kayıtlı bulunmaktadır. (Fihrist-i Kütüp­hane Arapça bölümü, s. 786)

58-) 698. Yıl nüshası

Bu nüsha Ayetullah’il Uzma Necefi Meraşi kütüpha­nesinde olup 6851 numarada kayıtlı bulunmaktadır. (Fih­rist-i Kütüphane, 18/43)

59-) Yedinci Yüzyıl Nüshası

Bu nefis nüshanın ilk sayfalarında rivayet senetleri vardır. Ayrıca  bu nüshada Nasruddin Tusi’nin (adı silin­miş)  Cafer b. Ali b. İsmail Alevi’ye bağışladığına; Muhammed b. Muhammed b. Muhammed Kari Cabiri de ona sahip olduğuna dair işaretler vardır.

Bu nüsha Eski Şura’da Meclis kütüphanesinde, 1235 numarada kayıtlıdır. (Fihrist-i Kütüphane, 4/20)

60-) Yedinci Yüzyıl Nüshası

Yemen’den gelen bu nüsha, 659 yılı tarihli olup  de­falarca tashih edilmiş haşiyelere sahiptir. Son sayfası onuncu yüzyılda  yazılmış olup içinde Hüseyin b. Hay­dar Kurgi  Amili’nin mülkiyeti ile Yakub b. Ahmed Nişaburi ve oğlu Hasan’ın notları  göze çarpmaktadır.

Bu nüsha Ayetullah’il İzma Necefi Meraşi’nin kütüp­hanesinde olup 154. Numarada kayıtlı bulunmaktadır. (Fihrist-i Kütüphane, 1/174)

61-) Yedinci Yüzyıl Nüshası

Bu nüsha bir kaç hat ve çeşitli sayfalarla yazılmıştır.   Sonlardan yeni yazılan bir kaç sayfa dışında onların hepsi çok eskidir. Bu nüshanın ön sözü ve sonlardan bir kaç sayfası kaybolmuştur.

Bu nüsha Ayetullah’il Uzma Necefi Meraşi’nin kütüp­hanesinde olup 4745 Numarada kayıtlı bulunmaktadır. (Fihrist-i Kütüphane, 12/ 312)

62-) Yedinci Yüzyıl Nüshası

Olasılıkla Yakut’un hattıyla yazılmıştır.

Bu nüsha Şiraz üniversitesi tıp Fakültesi Allame Tabatabai kütüphanesinde bulunmaktadır.

63-) Yedinci Yüzyıl Nüshası

Bu nüsha yedinci asırdan kalmış olup 670-686 (ihtimalen 690) yıllarından izler taşımaktadır. Cüneyd eş-Şibli tarafından güvenilir ve tashih edilmiş nüsha üzerin­den mukabele ve tashih edilmiştir. Mukabele işi 9 Recep 735 yılında sona ermiştir. Bu nüsha İstanbul Köp­rülü kütüphanesinde 1407 numarada kayıtlı bulunmakta­dır. 

64-) Yedinci Yüzyıl Nüshası

Hindistan’daki Salarcenk kütüphanesinde bulunmakta olup 993 numarada kayıtlıdır.  (Fihrit-i Kütüphane Akide-i Şia bölümü s. 62)

65-) Yedinci Yüzyıl Nüshası

Bu nüsha nefis bir şekilde tezyin edilmiştir, yedinci as­rın hattatlarından birinin hattıyla yazılmış olup tashih edilmiş ve kısa haşiyeler yazılmıştır. Ayrıca adı anılma­yan bilginlerden biri tarafından da okunmuş ve tashih edilmiştir. Bu nüsha kitabın ikinci yarısını oluşturmakta­dır.

Bu nüsha Tahran’ın Milli Kültür kütüphanesinde olup 1159 numarada kayıtlı bulunmaktadır. (Fihrist-i Kütüp­hane, Arapça bölümü, s. 786)

66-) Yedinci yüzyıl Nüshası

Bu nüsha Kirman Cuma İmamı kütüphanesinden Ede­biyat fakültesine ve oradan da Tahran üniversitesi mer­kez kütüphanesine nakledilmiştir. (Fihrist-i Kütüphane-i İmam Cuma, s. 109)

67-) Yedinci Yüzyıl nüshası

Bu nüsha Musul Vakıflar kütüphanesinde olup  3/8 numarada kayıtlı bulunmaktadır. Onun mikro filmleri Bağdad Üniversitesi merkez kütüphanesinde olup 7 nu­marada kayıtlı bulunmaktadır.

68-) Yedinci Yüzyıl Nüshası

Bu nüsha çok güzel olup 683 yılında Abdullah b. Muhammed b. Mevdud Hanefi Beldeci Musuli’ye okunmuş, rivayet senetleri Şerif Razi’den alınmıştır.

Bu nüsha Ayetullah’il Uzma Necefi Meraşi’nin kütüp­hanesinde olup 5705 Numarada kayıtlı bulunmaktadır. (Fihrist-i Kütüphane, 5/107)

69-) Yedinci Yüzyıl Nüshası

Nesh ile karışık süls hattıyla yazılmış olup Malik Eşter’in ahdnamesinin sonuna kadardır. Bu nüshanın son sayfaları yoktur.

Bu nüsha eski Milli Şura Meclisi kütüphanesinde olup 7300 numarada kayıtlıydı.

70-) Yedinci Yüzyıl Nüshası

Kazımeyn’deki Dr. Hüseyin Ali Mahfuz kütüphane­sinde korunmaktadır. (Ma’hed’il Mahtutat  dergisi Ka­hire, 60/56)

 71-) 7. Asır Nüshası

Doktor Hüseyin Ali Mahfuz'un Kazımeyn'deki kütüp­hanesinde bulunmaktadır. (Mecellet-u Me'hed'il-Mahtutat, Kahire, 60/56)

72-) 7. Asır Nüshası

Bu nüshada bir çok lügavi ve edebi açıklamalar ile ha­şiyeler bulunmaktadır. Baştan ve sondan ol­mak üzere 8 sayfası düşmüş ve yeniden yazılmıştır.

Bu n&